Kan u als bestuurder persoonlijk aansprakelijk zijn bij faillissement? (2026)

Het basisprincipe: beperkte aansprakelijkheid

Een BV of NV is een afzonderlijke rechtspersoon. De schulden van de vennootschap zijn in principe de schulden van de vennootschap, niet van de bestuurders of aandeelhouders. Als de vennootschap failliet gaat, verliezen de aandeelhouders hun inbreng maar zijn hun privévermogens in principe beschermd.

Dat basisprincipe geldt echter niet absoluut. Het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) en andere wetten voorzien in een aantal situaties waarbij bestuurders wel persoonlijk kunnen worden aangesproken.

Situatie 1: Kennelijk grove fout

De meest voorkomende grond voor persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders is de kennelijk grove fout die heeft bijgedragen tot het faillissement. Dit is geregeld in artikel XX.225 van het Wetboek Economisch Recht.

Een kennelijk grove fout is een fout die zo ernstig is dat geen redelijk bestuurder ze zou hebben begaan. Voorbeelden uit de rechtspraak:

• Doorgaan met bestellen en leveranciers betalen terwijl de vennootschap duidelijk insolvent was
• Geen boekhouding bijhouden of een volledig fictieve boekhouding
• Privéuitgaven betalen via de vennootschap in de aanloop naar het faillissement
• Massaal activa uit de vennootschap halen kort voor het faillissement
• Geen jaarrekeningen neerleggen gedurende meerdere jaren
• Een onverantwoorde diversificatie of investering die de vennootschap de das omgeleidt

De curator van het faillissement kan deze vordering instellen namens de schuldeisers. Als de rechtbank de kennelijk grove fout bewezen acht, wordt de bestuurder persoonlijk veroordeeld tot bijdrage in het passief van het faillissement, geplafonneerd door de wettelijke drempels van het WVV.

Situatie 2: Niet-betaalde RSZ-bijdragen

Een bijzondere en gevreesde aansprakelijkheidsgrond is de persoonlijke aansprakelijkheid voor niet-doorgestorte RSZ-bijdragen. Als een vennootschap de werknemersbijdragen inhoudt op het loon maar ze niet doorstuurt naar de RSZ, kunnen de bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor die schulden.

Dit is een objectieve aansprakelijkheid: u hoeft geen fout te hebben begaan. Het volstaat dat u bestuurder was op het moment dat de bijdragen niet werden betaald. De enige ontsnapkans is aantonen dat u niet betrokken was bij de dagelijkse werking of dat u actief hebt geprobeerd de betaling te realiseren.

RSZ-schulden worden door de rechtspraak bijzonder streng behandeld omdat het gaat om geld dat van de werknemers is ingehouden maar nooit zijn bestemming heeft bereikt.

Situatie 3: Niet-doorgestorte BTW

Dezelfde logica als bij RSZ geldt voor niet-doorgestorte BTW. BTW wordt geïnd van klanten namens de overheid. Als een vennootschap de geïnde BTW niet doorstuurt naar de fiscus, kunnen bestuurders hiervoor persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

De fiscale administratie is actief in het instellen van dergelijke vorderingen, ook na het faillissement van de vennootschap.

Situatie 4: Te late neerlegging van de jaarrekening

Bestuurders van vennootschappen zijn verplicht de jaarrekening tijdig neer te leggen bij de Nationale Bank. Wie dit structureel nalaat riskeert een weerlegbaar vermoeden van kennelijk grove fout bij faillissement.

Meer specifiek: als de jaarrekening voor twee opeenvolgende boekjaren niet tijdig werd neergelegd en de vennootschap gaat failliet, worden de bestuurders vermoed een kennelijk grove fout te hebben begaan. Ze kunnen dit vermoeden weerleggen maar de bewijslast verschuift naar hen.

Situatie 5: Onrechtmatige voortzetting van verlieslatende activiteiten

Een van de meest complexe situaties is die waarbij een bestuurder weet dat de vennootschap onherstelbaar verlieslatend is maar toch doorgaat. Elke dag dat de activiteiten verder lopen, neemt het passief toe en lijden nieuwe schuldeisers schade.

De rechtspraak spreekt in dergelijke gevallen van de verplichting tot tijdig aangifte van faillissement. Een bestuurder die overduidelijk insolvent is maar aangifte uitstelt om redenen van persoonlijk voordeel of om schuldeisers te benadelen, riskeert een zware persoonlijke aansprakelijkheid.

De wettelijke aansprakelijkheidsplafonds

Het WVV van 2019 heeft aansprakelijkheidsplafonds ingevoerd voor bestuurders. Die plafonds zijn gekoppeld aan de omzet en het balanstotaal van de vennootschap:

• Kleine vennootschappen: maximaal €125.000
• Middelgrote vennootschappen: maximaal €250.000 tot €1.000.000
• Grote vennootschappen: maximaal €12.000.000

Deze plafonds gelden niet bij zware fout, herhaalde lichte fouten die samen een patroon vormen, bedrog of bij de specifieke wettelijke aansprakelijkheden voor RSZ en BTW.

Hoe beschermt u zichzelf als bestuurder?

Voer een correcte boekhouding

Een up-to-date boekhouding is de eerste bescherming. U weet zo altijd waar u staat en kunt tijdig signaleren als de vennootschap in de problemen komt.

Leg jaarrekeningen tijdig neer

Dit lijkt vanzelfsprekend maar wordt door kleine vennootschappen vaak verwaarloosd. Tijdige neerlegging beschermt u tegen het wettelijk vermoeden van kennelijk grove fout.

Betaal RSZ en BTW prioritair

Geld van werknemers en klanten dat is ingehouden voor de overheid is geen eigen geld van de vennootschap. Betaal RSZ en BTW altijd prioritair, ook als de liquiditeit krap is.

Raadpleeg tijdig een advocaat bij financiële moeilijkheden

Als u merkt dat de vennootschap in ernstige moeilijkheden komt, raadpleeg dan onmiddellijk een advocaat ondernemingsrecht en overweeg een WCO-procedure. Tijdig handelen is de beste bescherming.

Sluit een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering af

Een BAV-polis dekt een groot deel van de risico's die verbonden zijn aan het bestuurdersmandaat, inclusief bepaalde aansprakelijkheidsvorderingen van schuldeisers of de curator.

Documenteer uw beslissingen

Laat alle bestuursbeslissingen schriftelijk vastleggen in verslagen van de raad van bestuur of de zaakvoerders. Als u later wordt aangesproken, kunt u aantonen dat u weloverwogen en te goeder trouw heeft gehandeld.